| |
Kręgosłup to kolumna kostno - więzadłowo - mięśniowa
funkcjonująca zgodnie z zasadami biomechaniki. Ten
skomplikowanie zbudowany aparat ruchu przez kolejne lata życia
doświadcza wiele stresów fizycznych, mające krótko lub
długotrwałe konsekwencje.
To jak żyjemy, w co się angażujemy i jaki tryb życia prowadzimy
decyduje o powstających zmianach. Nawyki posturalne, zarówno te
dobre jak i złe, uznawane są za główną przyczynę bólów
kręgosłupa. Nasza sylwetka zaczyna kształtować się już w wieku
dziecięcym. Każdy okres wiekowy związany jest z pewnymi zmianami
i czynnikami ryzyka.
Kręgosłup dziecka w wieku szkolnym nie zakończył jeszcze procesu
kostnienia, a jego mięśnie i więzadła już są narażone na
mikroprzeciążenia, które mogą prowadzić do wad postawy, a te nie
leczone do dysfunkcji posturalnych takich jak:
Skolioza
Choroba Scheuermana
Zmiany zwyrodnieniowe
Hypermobilność stawów i dalsza dyslokacja
Dynamiczna niestabilność
Bóle głowy
Ograniczenia ruchomości
Skoliozy, czyli boczne skrzywienia kręgosłupa mogą wynikać z
niechlujnego sposobu siedzenia lub noszenia teczki, plecaka, czy
też z wymuszonej nieprawidłowej dla ciała pozycji przy
uprawianiu hobby ( gra na instrumencie muzycznym, siedzenie przy
komputerze).
Zespół zaokrąglonych pleców to często rezultat czynników
zewnętrznych jak i wewnętrznych. Stres emocjonalny: wstyd,
niepewność czy nieśmiałość dziecka mogą wpływać negatywnie na
sylwetkę. Natomiast za niskie biurko, niewygodne miejsce do
zabawy, za miękkie łóżko to czynniki zewnętrzne, które powodują
pochylenie do przodu, a długotrwałe tego rezultaty to zwiększona
kifoza piersiowa, ograniczona ruchomość klatki piersiowej i
barków. Dodać trzeba, że zmianom tym często towarzyszy
przodopochylenie głowy, a to w przyszłości może wywoływać bóle
głowy. Sylwetkę taką może wywołać także krótkowzroczność i nie
dopasowane ostrością okulary.
Wiek młodzieńczy to etap gwałtownych przemian w ciele człowieka
bezpośrednio wpływających na postawę. Gwałtowny wzrost kości
może przeciążyć luźne jeszcze więzadła i nie rozwinięte
odpowiednio mięśnie. Znaczny przyrost tkanki łącznej i
tłuszczowej (otyłość) związane z procesami hormonalnymi może
także powodować przeciążenia niestabilnych części kręgosłupa.
Okres młodzieńczy jest znaczący dla kręgosłupa, gdyż to właśnie
wtedy około 21 roku życia kończy się proces kostnienia i ważne
jest, aby prawidłowo ukształtowany kręgosłup zapewniał swoją
stabilność zdrowymi, wydolnymi więzadłami, a funkcjonował dzięki
dobrze i równomiernie rozwiniętym mięśniom posturalnym. Dlatego
też w wieku tym zalecane są sporty, które oddziałują
symetrycznie na obie strony ciała i rozwijają koordynację
nerwowo-mięśniową: pływanie, gry zespołowe, wschodnie sztuki
walki...
Wiek dorosły (produkcyjny) to okres gdzie ukształtowany w dany a
nie inny sposób kręgosłup poddawany jest znacznym fizycznym
stresom. Ból kręgosłupa, który pojawił się w tym czasie i
progresywnie nasila się wraz z wykonywanymi czynnościami, to
często rezultat nie przestrzegania podstawowych zasad
biomechaniki. Wymienić tu można np.:
nie zbalansowaną postawę
utrzymywaną dłużej niż 10-15 min
wielokrotnie powtarzające się ruchy w jednym kierunku i
angażujące jeden odcinek ciała
przeciążenia i obciążenia nieadekwatne do kondycji i
wytrzymałości kręgosłupa
Wykonywanie czynności dnia
codziennego racjonalnie i zgodnie z zasadami biomechaniki
pozwala na bezpieczne funkcjonowanie i unikanie przeciążeń,
które na przestrzeni czasu powodują zmiany strukturalne, czy
niespecyficzne bóle mechaniczne. Kręgosłup został stworzony w
celu, aby się poruszał i przedłużające pozostawanie w
jakiejkolwiek pozycji ma negatywny wpływ. Obecna komputeryzacja
życia spowodowała, że znaczna część naszych czynności wykonywana
jest w pozycji siedzącej.
Sedentarny tryb życia pociąga za sobą konsekwencje. W pozycji
siedzącej dochodzi np. do:
dezaktywacji i
osłabienia mięśni brzucha,
zmniejszenia
krążenia i osłabienia mięśni nóg,
sztywnienia
poszczególnych odcinków kręgosłupa.
To tylko naturalne następstwa
pozycji siedzącej, natomiast gdy dodamy to tego pracę na
stanowisku, gdzie pulpit lub ekran jest za nisko, czy za daleko
i czynności manualne trzeba wykonywać z lekko wyciągniętymi
rękami, lub ze skręconymi barkami, to szybko dojdzie do
patologicznych napięć pewnych partii mięśniowych, osłabienia
innych i przeciążenia struktur kostnych.
Każda praca rządzi się swoimi prawami, mówimy tu o
biomechanicznych prawach. Nauka badająca te prawa to ergonomia (ergon
po łacinie znaczy praca, a nomos – naturalne prawa).
Analizując pod względem ergonomicznym np. biurowe stanowiska
pracy należy zwrócić uwagę na wysokość krzesła, długość
siedzenia dającego podparcie udom, kąt nachylenia siedzenia,
wysokość podparć czy to na plecy czy na łokcie. Rodzaj i
częstotliwość wykonywanych czynności i ich asymetria może
powodować jednostronne napięcia tkanek, a dalej nawet ucisk na
nerwy.
Kierowcy zawodowi i osoby spędzające dużo czasu za kierownicą
powinny zwrócić uwagę na wibrację, pozycję ustawienia zagłówka i
siedzenia.
Osoby pracujące w pozycji stojącej powinny zdawać sobie sprawę,
że częste przestawianie nóg, stawanie w rozkroku, chwilowe
ustawianie jednej nogi wyżej zmniejsza przeciążanie odcinka
lędźwiowo-krzyżowego.
Stres fizyczny i emocjonalny wykonywanej pracy może mieć
długotrwałe następstwa.
Najprostszymi sposobami zapobiegania temu jest wykonywanie co
15-20min ruchów odbarczających, rozluźniających np. zgięcie
nogi, a w pozycji siedzącej podniesienie każdego pośladka
naprzemiennie, wygięcie się do tyłu, wykonanie ruchu
rozciągającego dla barków i głowy.
Zmniejszenie przeciążeń na nasz aparat ruchu możemy uzyskać
poprzez dokonanie pewnych zmian w obrębie stanowiska pracy.
Dopasowanie wysokości monitora, zastosowanie podpórki do myszki,
czy rozkładanej klawiatury, albo czasami tylko ustawienie np.
telefonu w innym miejscu lub zmiany uchwytu na narzędziach.
Obciążenia i przeciążenia kręgosłupa to nie tylko sprawa nawyków
w pracy, ale także innych czynności dnia codziennego.
Funkcjonując powinniśmy stosować zasady np.:
dźwigając,
najpierw oszacować ciężar
ustawić się w
rozkroku z jedną nogą lekko z przodu
utrzymać odcinek
lędźwiowy w naturalnym wygięciu
napiąć mięśnie brzucha przy rozpoczęciu dźwigania
dźwigać z nóg
utrzymywać ciężar jak najbliżej ciała
nie wykonywać gwałtownych ruchów
przestawiać nogi, jeżeli dźwiganie jest ze zmianą kierunku ruchu
poprosić o pomoc jeżeli szacowany ciężar przekracza możliwości
udźwignięcia
To, jakich nawyków nabraliśmy w
wieku dorastania i produkcyjnym odbije się negatywnie lub
pozytywnie na jakości życia w starszym wieku.
Kręgosłup ciągle przechodzi pewne zmiany i tak jak w wieku
młodzieńczym należało rozwinąć zdrowo zbalansowany narząd ruchu,
tak i w wieku emerytalnym trzeba zmodyfikować pozycje, czy to
ułożeniowe, czy też zapewnić dodatkowe wsparcie i odbarczenie
(kołnierze, opaski, ortopedyczne obuwie) podczas poruszania się.
To jak szanowaliśmy swój kręgosłup, i jak zgodnie z zasadami
biomechaniki i ergonomii funkcjonowaliśmy, umożliwi prowadzenie
aktywnych i przyjemnych dni na starość.
Porady ergonomiczne uwzględniają nie tylko czynniki zewnętrzne,
ale i indywidualne, tzn.:
ogólną kondycję fizyczną
nawyki odżywiania i dietę
palenie
Statystyki i badania naukowe
dowodzą, że co drugi człowiek ma, miał lub będzie miał problemy
z kręgosłupem.
Międzynarodowe Agencje Zdrowia podają, że bóle kręgosłupa są
drugą, po infekcjach dróg oddechowych, przyczyną nieobecności w
pracy. Natomiast wśród ludzi poniżej 45 roku życia są one
najczęstszą przyczyną.
Żyjmy więc zdrowo, szczęśliwie i produktywnie, świadomi zasad
biomechaniki i ergonomii.
Inwestujmy w swój kręgosłup, kiedy jest na to czas i pora.
|
|